Cá mập, cá heo, bạch tuộc, sao biển: thế giới dưới biển luôn khiến trẻ nhỏ tò mò, dù con mới chỉ thấy chúng qua sách tranh, phim hoạt hình hay một lần đi thuỷ cung. Đó là lý do đây là chủ đề con thường thích học và nhớ rất nhanh.
Bài này gồm tên 20 động vật biển quen thuộc và vài từ về đại dương, có phiên âm và câu ví dụ; cách giải thích cho con vì sao cá voi không phải cá, trong khi cá ngựa lại đúng là cá; và các trò chơi để con nói về đại dương bằng tiếng Anh ngay tại nhà.
/01 · Từ vựng
Các loài cá
Sáu con vật này đều là cá: thở bằng mang và bơi bằng vây. Cá ngựa và cá chình trông khác hẳn nhưng cũng là cá. Bấm biểu tượng loa để nghe cách đọc.
fish
/fɪʃ/Con cá
I can see three fish. - Con nhìn thấy ba con cá.
shark
/ʃɑːk/Cá mập
The shark has sharp teeth. - Cá mập có hàm răng sắc nhọn.
seahorse
/ˈsiːhɔːs/Cá ngựa
stingray
/ˈstɪŋreɪ/Cá đuối
eel
/iːl/Cá chình, lươn biển
clownfish
/ˈklaʊnfɪʃ/Cá hề
/02 · Từ vựng
Thú biển: sống dưới nước nhưng thở bằng phổi
Bốn con vật này là thú, giống chó mèo hay con người: chúng phải ngoi lên mặt nước để thở và nuôi con bằng sữa.
whale
/weɪl/Cá voi
dolphin
/ˈdɒlfɪn/Cá heo
Dolphins are very clever. - Cá heo rất thông minh.
seal
/siːl/Hải cẩu
walrus
/ˈwɔːlrəs/Con moóc
/03 · Từ vựng
Nhiều tay, không xương
Bốn con vật có thân mềm hoặc nhiều tay, trông rất lạ mắt. Tên tiếng Việt của chúng không có chữ cá, và thật ra chúng cũng không phải cá.
octopus
/ˈɒktəpəs/Con bạch tuộc
An octopus has eight arms. - Bạch tuộc có tám tay.
squid
/skwɪd/Con mực
jellyfish
/ˈdʒelifɪʃ/Con sứa
starfish
/ˈstɑːfɪʃ/Con sao biển
/04 · Từ vựng
Vỏ cứng, mai cứng và san hô
Những con vật có lớp vỏ hoặc mai bảo vệ cơ thể, cùng san hô, ngôi nhà của rất nhiều loài cá.
crab
/kræb/Con cua
The crab walks sideways. - Con cua bò ngang.
lobster
/ˈlɒbstə(r)/Tôm hùm
shrimp
/ʃrɪmp/Con tôm
turtle
/ˈtɜːtl/Rùa biển
sea urchin
/ˈsiː ˌɜːtʃɪn/Con nhím biển
coral
/ˈkɒrəl/San hô
/05 · Từ vựng
Từ để nói về biển
Vài từ giúp con miêu tả con vật và nơi chúng sống.
sea
/siː/Biển
ocean
/ˈəʊʃn/Đại dương
fin
/fɪn/Vây cá
tentacle
/ˈtentəkl/Xúc tu
shell
/ʃel/Vỏ, mai
A turtle has a hard shell. - Rùa có chiếc mai cứng.
/06 · Tìm hiểu
Cá voi có phải là cá không?
Tiếng Việt gọi là cá voi, cá heo, nên con rất dễ nghĩ chúng là cá. Thật ra cá voi và cá heo là thú, cùng nhóm với con người. Ba mẹ giải thích cho con bằng ba điều dễ hiểu:
- Cách thở: cá thở bằng mang (gills) ngay dưới nước. Cá voi và cá heo thở bằng phổi, phải ngoi lên mặt nước để lấy không khí qua lỗ thở trên đầu.
- Cách sinh con: phần lớn các loài cá đẻ trứng. Cá voi và cá heo đẻ con và nuôi con bằng sữa.
- Cái đuôi: đuôi cá dựng đứng và quẫy sang hai bên; đuôi cá voi, cá heo nằm ngang và quẫy lên xuống.
Ngược lại, cá ngựa trông chẳng giống cá chút nào nhưng lại đúng là cá: nó thở bằng mang và có vây. Sứa và sao biển trong tiếng Anh có chữ fish (jellyfish, starfish) nhưng không phải cá, vì chúng không có xương sống và không có mang như cá. Chính vì thế nhiều nhà khoa học gọi sao biển là sea star.
/ Ngữ pháp
Số nhiều của fish, octopus, shrimp
- fish số nhiều vẫn là fish: one fish, three fish.
- octopus số nhiều là octopuses.
- shrimp số nhiều có thể giữ nguyên hoặc thêm s: shrimp, shrimps. Người Anh hay gọi con tôm to là prawn /prɔːn/.
- Các con vật khác thêm s như bình thường: sharks, whales, crabs; riêng jellyfish và starfish thường giữ nguyên.
/07 · Khám phá
Những điều thú vị để kể cho con
Mỗi điều đi kèm một câu tiếng Anh ngắn, con nói theo được ngay.
| Điều thú vị | Câu tiếng Anh |
|---|---|
| Cá voi xanh là loài vật lớn nhất từng được biết đến. | The blue whale is the biggest animal. |
| Bạch tuộc có tám tay và ba quả tim. | An octopus has three hearts. |
| Mực có tám tay và hai xúc tu dài. | A squid has eight arms and two tentacles. |
| Ở loài cá ngựa, bố là người mang thai con. | Seahorse dads carry the babies. |
| Nhiều loài sao biển có năm cánh và mọc lại được cánh bị mất. | A starfish can grow a new arm. |
| Cua bò ngang. | Crabs walk sideways. |
/08 · Hội thoại
Hội thoại: một ngày ở thuỷ cung
Đi thuỷ cung hay xem phim về đại dương, ba mẹ dùng đoạn hội thoại này. Đọc cùng con, mỗi người một vai.
Look, Dad! What's that?
Ba ơi nhìn kìa! Con gì thế ạ?
It's a seahorse.
Đó là con cá ngựa.
Is it a horse?
Nó là con ngựa ạ?
No, it's a fish! It has a head like a horse.
Không, nó là cá đấy! Đầu nó trông giống đầu ngựa.
And that big one? Is it a shark?
Còn con to kia? Có phải cá mập không ạ?
Yes, it is. Look at its fins!
Đúng rồi. Nhìn vây của nó kìa!
/09 · Ba mẹ làm cùng con
Khám phá đại dương tại nhà
/ Ba mẹ làm cùng con
Đại dương trong phòng khách
Không cần đi biển, con vẫn học được chủ đề này qua tranh, đồ chơi và vận động. Mỗi hoạt động chỉ cần 10–15 phút.
- Cá hay không phải cá?. In hoặc vẽ tranh các con vật trong bài, cùng con xếp thành hai nhóm: Fish và Not fish. Con nói to: A shark is a fish. A whale is not a fish.
- Tranh đại dương. Cùng con vẽ một bức tranh biển thật lớn. Mỗi con vật con vẽ thêm, con giới thiệu một câu: This is an orange crab. It is under the coral.
- Bắt chước con vật. Ba mẹ gọi tên, con làm động tác: crab (bò ngang), octopus (vẫy tám tay), dolphin (nhảy lên), jellyfish (lượn lờ). Rồi đổi vai để con ra lệnh.
- So sánh to nhỏ. Đặt hai con vật cạnh nhau và hỏi: Which is bigger, a whale or a dolphin? Bài so sánh hơn và so sánh nhất giúp con trả lời thành câu.
/ Bảo vệ biển
Một câu nhỏ cho một thói quen lớn
Rác nhựa trôi ra biển có thể làm hại rùa, cá và nhiều con vật khác. Khi đi biển cùng con, ba mẹ dạy con câu Keep the sea clean! và cùng con nhặt rác trên bãi cát. Muốn học thêm từ về chủ đề này, xem bài từ vựng tiếng Anh về môi trường.
/10 · Luyện tập
Luyện tập: đố vui đại dương
Làm cùng con, rồi bấm Xem đáp án để kiểm tra.
Cá heo tiếng Anh là gì?
Xem đáp án
dolphin /ˈdɒlfɪn/.
Cá voi có phải là cá không?
Xem đáp án
Không. Cá voi là thú: thở bằng phổi, đẻ con và nuôi con bằng sữa.
Cá ngựa (seahorse) có phải là cá không?
Xem đáp án
Có. Cá ngựa thở bằng mang và có vây.
Bạch tuộc có mấy tay? Tên tiếng Anh của nó là gì?
Xem đáp án
Tám tay - octopus. Octo nghĩa là 8.
Điền từ: I can see five ___ (fish).
Xem đáp án
fish - số nhiều của fish vẫn là fish.
Con sứa tiếng Anh là gì?
Xem đáp án
jellyfish /ˈdʒelifɪʃ/.
Dịch sang tiếng Anh: Con rùa có chiếc mai cứng.
Xem đáp án
The turtle has a hard shell.
Con nào không phải cá: shark, stingray, starfish?
Xem đáp án
starfish - sao biển không có xương sống và không có mang như cá.
/11 · Hỏi đáp
Câu hỏi thường gặp
Động vật biển tiếng Anh gọi chung là gì?
Có thể nói sea animals (dễ dùng nhất với trẻ), ocean animals, hoặc sea creatures. Cả ba đều đúng.
Cá heo có phải là cá không?
Không. Cá heo (dolphin) cũng như cá voi là thú: thở bằng phổi, đẻ con và nuôi con bằng sữa.
Turtle và tortoise khác nhau thế nào?
Trong tiếng Anh-Anh, turtle thường chỉ rùa sống dưới nước, nhất là rùa biển; tortoise /ˈtɔːtəs/ là rùa sống trên cạn.
Octopus và squid khác nhau thế nào?
Octopus là bạch tuộc, có tám tay và thân tròn. Squid là con mực, thân dài hơn, ngoài tám tay còn có thêm hai xúc tu dài.
Bé mấy tuổi thì học được chủ đề này?
Từ khoảng 3 tuổi, con đã học được các từ đơn giản như fish, shark, whale, crab, octopus qua tranh và đồ chơi. Phần phân biệt cá và thú biển hợp hơn với bạn nhỏ từ 5 tuổi.
/12 · Đọc tiếp
